Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Евангелле ад Мамы

Барадулін Рыгор

Шрифт:

* * * Возера пры дарозе…

Возера пры дарозе, Дзе любіць спыняцца Быкаў, Калі едзе ў Вушачу. Зыбістая балацявіна. Чарнахмыз развідніваецца ўсмешкай Двух конскіх зубоў З перагаментнага чэрапа, Што прэе ў бузе Па самыя сківіцы. На сцежцы ў сухой ігліцы Прыглушана цьмее Млечны шлях мурашыны. Усё ахінае Халаднаватым спакоем Лясны космас, Які, набраўшы ветру ў рот, Вучыцца вымаўляць Пукатае слова возера.

* * * Кактуса, спякотай абсмаленага…

Кактуса, спякотай абсмаленага, Усівярэлы сваяк, У сенцах лета цвіце дзядоўнік, Засаромеўшыся, як дзед, У маладую закаханы да пасівення. І гэтакі ён расчулены, Ажно забыўся, Што мусіць калоцца. Хоць прыкладай да раны Бурачкова-юлёвы цвет. Адцвіўшы, Дзядоўнік спахопіцца І будзе суровасцю Пяшчоту сваю бараніць Ад усіх І ад сваёй сентыментальнасці.

* * * Трысцё, дрыжучы ў расе…

Трысцё, дрыжучы ў расе, Шаптала, як брату, посаху: Дуб любіць расці ў кажусе, Але з галавою босаю. Трымценне жыве ў трысці, Ды мне, Каб і ўсё адрынула, Да дуба не дарасці Ні постаццю, ні чупрынаю. Іду я, іду я, ды Не выйду я з дна вады. Не веру вірастаму позяху. Табе хоць паскарджуся, Посаху…

* * * Пасля вайны…

Пасля вайны Быў самы багаты той, У каго быў бацька жывы. Маладзіцы рады былі Хоць кавалку мужчыны. Новыя нараслі палыны, І можна быць Пры жывых бацьках сіратой. Прыгавор забыўся: Лепш першы хлеб аржаны, Чым другі палавы. Дзецяробы пайшлі ў бабылі. Ні ўчынак, ні хлеб учыніць Няма рашчыны.

* * * Жыццё задумала…

Жыццё задумала, Як вандроўнікаў, нас З прагнымі да небасхілу вачамі. Пагаварыць у дарозе Здараецца час, Ды развітацца Часу няма звычайна.

* * * У краіну ценяў…

У краіну ценяў Адыходзяць сябры, як дрэвы. Толькі засень На зямлі нябачна трывае… Печ даўно адкурэла, Пасма дыму яшчэ жывая…

Наважыўся…

Наважыўся яблык упасці з галіны, Шапчу яму: «Падай…» Рашучасць трымаюць нябачныя ліны, Напятыя здрадай. Наважыцца, Значыць спакой свой шчыры Кульнуць на вагу без развагі. Аблокі — як шалі, І зоркі — як гіры. Сад слухае ветравы сагі…

Аж

Смяецца цяпельца — Аж іскры з вачэй, А вецер пад пахі казыча Ды полымя цвеліць: — Шугай высачэй! І змрок Аж святлее з аблічча.

Чарната

Нахлынна ўсё палын бярэ ў палон. Да Бог шлях ад шчырых слёз разгруз. І ў чорны небасхон Смяецца лён — Апошні сінявокі беларус.

Неба

А Дамінічка просіць: — Нясі мяне, як неба. Хоць мне не давяралі Насіць яго, Па-ўшацку Бяру я коцы-боцы Блакіцінку, якую Высокае паслала Растанню на ўспамін.

Прымаўка

Прыйшла Ілля, Нарабіла гнілля. След матыля Дрыжыць ля былля… Прыйшла Ілля Па вішшу, па грушшу, Укінула ў рэчку ільда На самае дно І ў маю душу Заадно…

* * * Берагам асачыста й палынна…

Берагам асачыста й палынна. Востраў недзе ў нябёсах плыве. Свет трымаецца на галаве, Перакулены ў возера Пліна. Чаратоў чапурыстых чупрына Чэшацца аблянелым вяслом. Ціша мокрым аерным вузлом Прывязана да возера Пліна. Зорка пыхнула, быццам пыліна, Затухаючы глуха ў бузе. Сумны човен сутонне вязе Ціхаплынна да возера Пліна…

Сасна

А дрэва з майго гараскопа — сасна. І я падрастаў, гледзячы на сасонкі. І восень з арэхамі несла ясёнкі. Бор шчыры дзяліўся лясінамі на Сасновыя йзрубы, сасновыя тронкі. Жывіцы хацелася стаць бурштыном — І з мяккага цвёрды характар рабіла. Сякера сасне сукаватай грубіла. Хадзіў буралом медзвядзём-шатуном, І рэха будзіць баравіны любіла. Пашыць небаверхі шацёр з цішыні, Здаецца, калолася кожнай іголцы. Пярэчыла сойка ў стракатай саколцы. Чакай, памінкі, На зрэзаным пні Лічыць маіх год перацятыя колцы.

Помах

Я ад’язджаў. Было відаць далёка. Прысады адбягаліся разгала. На развітанне ўшацкая сарока Ў дзве хустачкі бяленькія махала. Яшчэ бялелі стрэхі беластога. Хусцінкай ахіналася завея. У валачобніка немаладога Дасюль Ад помаху ў душы святлее.

Навелы

Імёны жанчын забытыя, Як затанулыя караблі, Усплываюць з мулкага дна Памяці аўдавелае. І дні, што ў бяссонных чаўнах Санетамі ранішнімі плылі, Вечарэюць у ссохлым быллі Змаркочанымі навеламі. Паперагаралі зоркі. Туманы засталіся ў сведках. Вачыма прыцьмелымі, Чытач пасівелы, Пры знерваваных электрасвечках Старайся нанач спакойна Перачытаць навелы…

Беларускія татары

Якаву, сыну Адамаваму, Якубоўскаму

На Белаусь нашэсце вашае Вітаю, Мірныя татары! Вы дбалі — Будавалі, важылі, Аблокаў пасвілі атары. Былі гароднікамі ўпартымі, Кажушнікамі, макалямі, Прэч гора адганялі жартамі, Кулямі смутак затулялі. Вы засланяліся правіцаю Кайданнікамі на этапах, Вы мову збераглі крывіцкую І ў сэрцах вашых, І ў кітабах. Пытанне ўсім на вуха дыхае: Каму зашкодзілі, Скажэце, Татарскія магілкі ціхія, Маладзічковыя мячэці? Хапіла ж нашым мовам Смеласці, Сышоўшыся, не разгубіцца, А ў маладой паразумеласці, Як дзвюм крыніцам, Светла біцца. На Шчары, Нарачы, На Свіцязі Схаўрусіць хай З салам алей кум. Татары! Множыцеся й пладзіцеся, Вы нашыя. Салям алейкум!

Квактуха

Расія, як тая квактуха, Сядзела трывала й глуха На яйках, а выявілася — На мінах, На яйках курыных, качыных, Гусіных, арліных, — Усе пад сябе падграбала, А ўсё здавалася мала. Растапырвала крылы смела І клопатаў мець не мела, Пакуль у сценкі шкарлупак Не дзюбнулі шыльцы дзюбак, Не вылупіліся без таты Краняты, качаняты, Гусяняты, арляняты. Каго прывабіў ставок глыбокі, Каго да сябе запрасілі аблокі, Каго паклікалі высі, Адны кураняты, Пыл упадабаўшы ўзняты, Каля сметніка засталіся. Застаецца пашкадаваць квактуху — Ні пер’я, ні пуху!
Поделиться с друзьями: