на главную - закладки

Чтение онлайн

КНИГИ

switch

АВТОРЫ

ЖАНРЫ

Деловая литература

Детективы

Детские

Документальная литература

Дом и Семья

Драматургия

Жанр не определен

Компьютеры и Интернет

Любовные романы

Научно-образовательная

Поэзия

Приключения

Проза

Прочее

Религия и эзотерика

Справочная литература

Старинная литература

Техника

Фантастика

Фольклор

Юмор

Шляхам жыцьця
на обложку

Купала Янка
Шрифт:

Дзе вы?

Дзе вы, хлопцы непакорныя, Дзе вы зь песьняй удалою, Як на поле на прасторнае Вы хадзілі грамадою? Ці пайшлі вы у далёкую У старонку у чужую; Ці ляглі вы, адзінокія, У магілку у сырую? Дзе вы, песьні, дзе, свабодныя? Дзе ваш водгалас магучы, Як вы звалі, сыны родныя, Да той працы да кіпучай? Ці замёрлі вы нячутымі Серад лесу, серад поля; Ці і вас скавалі путамі, Ці і вас змагла няволя? Гэй, нявідна друга сільнага, — Сьпіць. Хто ж сон яго ўстрывожа? Гэй, ад енку ад магільнага Песьня вырвацца ня можа!..

Вялікдзень

Два сьвяты на сьвеце — ад нівы да нівы: Хрыстос уваскрос! Наступае вясна! Глянь сьмела, глянь вольна, шчасьліў, нешчасьлівы. I далей к жыцьцю з паніжэньня і сна! Гэй, гэй, на спатканьне вялікіх двух сьвятаў Сьпяшыце супольна, хто ў путах ня згніў! Хай льюцца-зыльюцца ад хаты да хаты У адно ўсе грамады, ўсе людзі ўсіх ніў!
*
Вялікдзень! Вялікдзень! — ад нівы да нівы. Забыў не адзін з нас нядаўныя дні, А ўспомні-прыпомні, шчасьліў, нешчасьлівы, Аб тых, што ў сьвітаньні навек адышлі, — Усе костачкі тыя на гонях папарных, — Жывых, што ў бяспуцьці акуцьце зьвіняць… Прыпомні, дай слова ня шчэзнуці марна, Пачатую справу шырыць, расшыраць!
*
Вялікдзень! Вялікдзень! — ад нівы да нівы Заводзіць бацькоў сваіх песеньку сын. Зірні ж, азірніся, шчасьліў, нешчасьлівы. I заўтра на поле да сох як адзін! Дагэтуль мы плачам, дагэтуль мы стогнем, Адвечных ня можам пазбыціся сьлёз… Наперад па шчасьце! Хай злое ўсё дрогне Вясна ўжо на сьвеце, — Хрыстос уваскрос!

Хрыстос васкрос

Хрыстос васкрос!.. Усюды радасьць, Усё глядзіць сьмялей, сьвятлей; Вялікі мучальнік, здаецца, Абняў ўсіх ласкаю сваей. Хрыстос васкрос!.. Неугамонна Плыве па нівах, пушчах клік, Плыве адна сьвятая думка З канца ў канец, як сьвет вялік. Хрыстос васкрос! — пяе сялянін З сваей убогаю раднёй, Забыўшы песьні аб прадвесьні, Забыўшы ўсё усёй душой. Хрыстос васкрос! — пяе сіротка, Слуга, таптаная людзьмі; Пяе ў чужыне падарожны, Забыты бліжнімі сваймі. Хрыстос васкрос! — пяюць і тыя, Хрыста згубіўшыя сыны, Што ўціхамоўку куюць путы Для нашай беднай стараны. Хрыстос васкрос!.. К табе, о Божа, I я ў дзень гэты просьбу шлю: Хай Беларусь, мая старонка, Ўваскрэсьне к вольнаму жыцьцю!

Навагодніе жаданьня

Як ідзе Новы Год, на ўсім сьвеце народ Да жычэньня сабе штосьці мае; Дык і ты, як усе, спаткай году прыход, Беларусаў сямейка худая. Кожны год, што мінаў, штосьці нам не дадаў, Аж сабраўся так доўг немаленькі. Хай жа Новы наш Год, што прыйшоў, завітаў Зьверне ўсё нам, як ёсьць, да капейкі! Хай ня будзе круцель, дасьць нам просьценькі цэль К лепшай долі, і волі, і славе; Мы ня зналі жыцьця, ні вясёлых нядзель, — Хай Год Новы ўсё гэта паправе! Сваркі, звадкі ня раз былі згубай для нас, Разлучалі са шчасьцем, з свабодай… Хай жа з Новым Гадком новы бліжыцца час, Брацтва, роўнасьць, супольнасьць і згода! Во жычэньні усе, Новы Год, да цябе; Іх ня вельмі і многа, здаецца. Так і песьня пяе, так, людцы вы мае, Знаю, ў думках усім вам снуецца!

Мая малітва

Ва ўсяку мінуту, ва ўсякай патрэбе І ў полі шырокім, і ў вузенькай хатцы Малюся я гэтаму сонцу на небе І зоркам, што ночкай мігцяцца. Малюся свабоднаму ветру — віхуры, Што лётае птушкай ад краю да краю, І пасьвіць у высях панурыя буры, І ў комінах песьні іграе. Малюся агню я, што сее пажары, Як стане пара, па нязьмераным сьвеце, Наводзячы жудасьць вялікаю карай, Пужаючы старцаў і дзеці. Малюся жывучай вадзіцы — разводдзю, Ў дзень ясны бліскучай, а страшнай уночы, Што, нівы палошчачы, йдзе, не праходзе, І хаты, і чоўны друзгоча. Малюся я небу, зямлі і прастору, Магутнаму Богу — Усясьвету малюся, Ва ўсякай прыгодзе, ва ўсякую пору За родны загон Беларусі.

Пад крыжам

З балеснаю ў сэрцы пакорай Пад крыжам збуцьвеўшым стаю I ўвокал — ад гораў да гораў — Зямлю аглядаю сваю. Навокала сьцелецца столькі Багацьця, красы і сьвятла! Хоць болькі, старыя ўсё болькі, Адна за адною лягла. Плакучыя стогнуць бярозы, Скідагочы лісьць залаты; Хістаюцца дзікія лозы, Глухія, сухія кусты. Звод нейкі гамоніць, шапоча: — Калодаю, дружа, ты будзь! Душа толькі верыць ня хоча, Ня хоча паняць і заснуць. Упаўшыя грудзі калыша Жальбой непрыхільнаю сум, I тысячы ў памяці піша Гаротных, нявыжытых дум. Бязьсільна народ свой пытаю, Абняўшы пахілены крыж: За што ты ад краю да краю Магілай жывою ляжыш? Ці коні твае патрупелі, Цягаючы ў поце плугі? Ці косы твае прытупелі З крывавай на лузе смугі?.. Пытаю жывых назаліста, Чакаю, адказ ці бяжыць… Маўчыць, як дамоўка, ўсё чыста… Пракляцьце — і тое маўчыць.

Суды

На суды павялі яе зьвязанай, Сэрца вырваўшы зь белых грудзей, I судзіці давай — як там сказана Ў гэтым хітрым законе людзей. Абіралі судзьдзёй ночку цёмную, Ночку-мачыху сумнай зямлі, Сьведкай крыўда была векапомная, Сон і заламы стражай былі. Прыгавор прачыталі над беднаю, Не спытаўшыся грэху, віны. Гэй, хаўтурную песьню пабедную Над ёй сьпелі праметнай сыны… З плеч зрывалі уборы злацістыя Разрывалі карону-вянок, Разьбівалі пасад ёй нячыстыя Й пад жалезны хавалі замок. Накладалі ёй сковы сталёвыя, Надзявалі жабрачы убор, У намітку ўбіралі цярновую Яе коску, сатканую з зор. Вочы вырвалі ёй, сонцу роўныя, З-пад хмурліва навісшых павек, Дый пусьцілі яе супакойную, На бадзяньне пусьцілі, на зьдзек. Зь лета ў лета ідзе, кроўю зьлітая, На сустрэчу крыжам і капцам, Чуць жывая жыве, пазабытая, Ў сьне зьяўляючысь родным сынам. К волі йдзе з дня на дзень, разглядаецца Па бел-сьвету калі-нікалі; Толькі дух-яснасьвет пацяшаецца, Што ўсё ж крыўды яе не змаглі. Як была, будзе так непакорнаю Адпраўляць вечнабыту імшу… Не здалеюць суды цемнатворныя Ёй спаганіць і вырваць душу.

З кутка жаданьняў

З цэлым народам гутарку весьці, Сэрца мільёнаў падслухаць біцьця — Гэткай шукаю цэлы век чэсьці, Гэта адно мне падпорай жыцьця. Песьню стварыці ясну, як неба, Ў кожнай зь ёй хаце быць мілым гасьцём — Гэтакіх толькі скарбаў мне трэба, Гэткім я толькі жыву пачуцьцём. Што не загубяць крыўды жывую Душу народа, што ўстане са сну, — Гэткай надзеяй толькі жыву я, Гэткую толькі чакаю вясну. К яснаму сонцу зь цьмы, зь беспрасьвецьця, К славе зь бясслаўя ўсім нашым людзям — Гэткай шукаю сьцежкі на сьвеце, Гэткаму Богу і душу аддам. За лепшу долю роднага краю, За сваіх брацьцяў ў сьвятой барацьбе — Гэтакай толькі сьмерці жадаю, Памяткі гэткай чакаю сабе.

Для зямлі прадзедаў маіх…

Я табе, зямля мая прадзедаў маіх, Не патраплю нічога жалець на сьвеце, На сьвет цэлы гатоў твой прыгон апеці I ўзьнясьці пасад на магілішчах тваіх. Я цябе душой рад бы сваёй сагрэці I карону сплесьці з сонца, зор залатых, — На цябе карону ўзлажыць, каб хоць на міг Заясьнела ты ў цяжка дабытым цьвеце. За цябе загінуць гатоў я ў барацьбе З крыўдай той, што цярпіш ад людзей і Бога, Ад чужынца і ад сына свайго сьляпога… Буду ў вечнай мучыцца жальбе і кляцьбе… I за гэта толькі прашу, малю цябе: Не гані ты мяне ад свайго парога.

На вялікім сьвеце…

На вялікім сьвеце б'е жыцьцё крыніцай, Барацьба за волю і за долю рдзее, Маюць панаваньне вера і надзея, Асьвяціць народы лепшы быт маніцца. На вялікім сьвеце неба сьлёз ня сее, Ёрмаў не майструе крыўда-чараўніца, Не галубіць думак цемра-асьляпніца I ня водзіць душаў пагібеньня кнеяй. На вялікім сьвеце б'юць званы на славу, Людзі з плеч скідаюць ланцуговы скруты, К сонцу йдуць браточна з рабскае пакуты. На вялікім сьвеце ўсё ідзе па праву, Па Законе Божым, зь яснатой яскравай… А у нас, у нас што?.. Толькі звоняць путы…

Я люблю

Я люблю ўсходы нашых палеткаў, І спавітыя ў зелень лугі, І шум бору пануры, глухі, І шаптаньне крынічнае ўлетку… Я люблю упрыгожану ў мхі Нашу вёску — сваёй крыўды сьведку, Свой народ — гэту зьвяўшую кветку, Цэлы край — родны мне й дарагі. Я люблю ясны вочы і грудзі І стан гібкі дзяўчыны-красы: Аб ёй брэджу на яве і ў сьне. Я люблю і заву, бы ў нялюдзьдзі, — Чуюць кліч мой сухія лясы, Кліч: хто ж любіць, хто любіць мяне?
12345678910111213-28
Поделиться с друзьями:
© 2024 xBook

Почта для связи: xbook.shoplift810@passfwd.com