Чтение онлайн

– Пасачы за iмi, - сказаў Тому Джул i падышоў да вартаўнiка.
– Хто iх запрасiў?

– Нейкi Джэксан, сектар нумар чатыры.

Джул вярнуўся да Тома.

– Вiдаць, яны самыя i ёсць, - сказаў ён.

– Адкуль ты ведаеш?

– Ды так - здаецца. У iх нейкi выгляд насцярожаны. Iдзi за iмi, пакажы iх Уiлi Iтану, i няхай ён знойдзе Джэксана з чацвёртага аддзялення. Трэба праверыць iх. А я тут пабуду.

Том пайшоў следам за трыма маладымi людзьмi. Яны падышлi да танцавальнай пляцоўкi i спакойна сталi з краю натоўпу. Каля аркестра Том убачыў Уiлi i паманiў яго рукою да сябе.

– Ну, што ў цябе?
– запытаўся Ўiлi.

– Вунь тыя трое - бачыш?

– Ага.

– Сказалi, што iх запрасiў нейкi Джэксан з чацвёртага.

Уiлi выцягнуў шыю, адшукаў вачамi Хастана i падазваў яго.

– Вунь тыя трое, - сказаў ён.
– Трэба знайсцi Джэксана з чацвёртага аддзялення i даведацца, цi запрашаў ён iх.

Хастан павярнуўся на абцасах i пайшоў; праз некалькi хвiлiн ён падвёў да Ўiлi i Тома сухарлявага, з шырокай косцю, тэхасца.

– Вось ён, Джэксан, - сказаў Хастан.
– Паслухайце, Джэксан, бачыце тых трох хлопцаў?

– Ну.

– Вы iх запрашалi сюды?

– Не.

– Раней калi бачылi iх?

Джэксан прыгледзеўся больш уважлiва.

– Ну бачыў. Разам у Грэгорыё працавалi.

– Значыць, прозвiшча ваша iм вядомае?

– Ну так. Мы працавалi побач.

– Добра, - сказаў Хастан.
– Вы, хлопцы, да iх не падыходзьце. Калi нiчога дрэннага не зробяць, мы не будзем iх выправоджваць. Дзякуй вам, мiстэр Джэксан.
– Тому ён сказаў: - Добра зроблена. Думаю, яны самыя i ёсць.

– Гэта Джул iх запрыкмецiў, - сказаў Том.

– Дзiва што!
– усклiкнуў Уiлi.
– Iндзейская кроў, чуццём бярэ. Ну, пайду пакажу iх сваiм хлопцам.

З натоўпу выскачыў падлетак гадоў шаснаццацi i спынiўся перад Хастанам, ледзь пераводзячы дух.

– Мiстэр Хастан, - загаварыў ён, - я зрабiў усё, як вы загадалi. Адна машына стала каля эўкалiптаў - у ёй шасцёра, а яшчэ адна з чатырма пасажырамi спынiлася на дарозе з паўночнага боку. Я падышоў да iх, папрасiў даць прыпалiць. У iх рэвальверы. Сам бачыў.

Позiрк у Хастана зрабiўся суровы, жорсткi.

– Уiлi, - сказаў ён, - у цябе ўсё гатова, ты праверыў?

Уiлi ашчэрыўся вясёлай усмешкай:

– Будзьце спакойныя, мiстэр Хастан. Усё будзе зроблена як належыць.

– Толькi нiкога не бiць. Запомнi. Калi зможаце - толькi па-добраму, спакойна, прывядзiце iх да мяне. Я буду ў сваёй палатцы.

– Пастараемся, - сказаў Уiлi.

Танцы яшчэ фармальна не пачалiся, i Ўiлi падняўся на пляцоўку.

– Разбiрайцеся па чацвёра!
– крыкнуў ён.

Аркестр замаўчаў. Юнакi i дзяўчаты, маладыя мужчыны i жанчыны забегалi па вялiкай танцавальнай пляцоўцы i нарэшце выстраiлiся ў восем чацвёрак выстраiлiся i чакалi пачатку. Дамы стаялi, падняўшы рукi перад сабой i сашчапiўшы далонi. Кавалеры нецярплiва пераступалi з нагi на нагу. Старыя i пажылыя сядзелi вакол пляцоўкi, ледзь прыкметна ўсмiхаючыся, не адпускалi ад сябе дзяцей, якiя рвалiся на сярэдзiну пляцоўкi. А там, каля палатак, сядзелi праведныя хрысцiяне i з асуджэннем на суровых тварах высочвалi грэх.

Мацi i Ружа Сарона селi на лаўку. I калi кавалеры запрашалi Ружу Сарона на танец, мацi гаварыла: - Не, яна нешта дрэнна сябе сёння адчувае.
– А Ружа Сарона кожны раз залiвалася чырванню, i вочы ў яе загаралiся.

Распарадчык танцаў Уiлi Iтан выйшаў на сярэдзiну i падняў рукi:

– Усе гатовыя? Пачалi!

Грымнуў аркестр, гулка i пранiзлiва зайграў вiрджынскую кадрылю "Куранё" завiшчала скрыпка, хрыпла загугнiлi гармонiкi, заракаталi на басах гiтары. Распарадчык выкрыкваў фiгуры, чацвёркi паварочвалiся, сходзiлiся, адступалi.

– Бярыцеся за рукi, кружыце дам.
– Разгарачыўшыся, Уiлi сам адбiваў такт нагамi, важна хадзiў узад i ўперад, снаваў сярод танцораў, паказваючы новую фiгуру.
– Кружыце дам, i далiкатней. Цяпер кола, шырэй!
– Музыка то грымела на ўсю моц, то зацiхала, а падэшвы адбiвалi такт, як барабанны дробат.
– Паварот направа, паварот налева, рукi адпусцiць, паварот кругом!
– высокiм голасам энергiчна выкрыкваў Уiлi. I ўжо прычоскi ў дзяўчат сталi не такiя гладзенькiя, у кавалераў на лбе выступiлi кроплi поту. I вось ужо хвацкiя танцоры пачалi выкiдваць адмысловыя каленцы. А старыя i пажылыя, што сядзелi па краях пляцоўкi, захопленыя рытмам танца, нягучна пляскалi ў далонi, прытупвалi нагамi, мякка ўсмiхалiся адзiн аднаму, кiвалi галовамi.

Мацi прашаптала на вуха Ружы Сарона:

– Хочаш вер, хочаш не, але тата твой быў хвацкi танцор у маладыя гады, лепшага я не бачыла.
– Мацi ўсмiхнулася: - Не хочучы, старыя часы прыгадаеш. Усмешкi на тварах астатнiх гледачоў таксама былi народжаныя ўспамiнамi пра даўнейшае.

– У нас там, у Аклахоме, каля Маскагi, гадоў дваццаць назад быў сляпы скрыпач...

– Я некалi бачыў аднаго хвата - падскочыць i чатыры разы абцасамi прыстукнуць паспее.

– А шведы ў Дакоце, ведаеце, што робяць? Насыплюць перцу на падлогу, жанчынам пад спаднiцу трапiць, i яны такiя жвавыя, такiя рэзвыя робяцца, што тая кабылка ўвесну. Шведы часам так робяць.

А верныя паслядоўнiкi Хрыста здаля сачылi за танцамi i трымалi пры сабе дзяцей, якiм не сядзелася на месцы.

– Гляньце, вунь якi грэх учыняюць, - гаварылi яны.
– Гэтыя людзi так i ўедуць у пекла на качарзе. Проста сорам набожным бачыць такое.
– Дзецi iх слухалi i трывожна маўчалi.

– Яшчэ адно кола, i перадышка, - нараспеў прагаварыў распарадчык Уiлi Iтан.
– Задайце жару напаследак.
– Распараныя, расчырванелыя дзяўчаты танцавалi, растулiўшы вусны, з урачыстым, пачцiвым выразам на твары, а хлопцы адкiдалi з iлба доўгiя валасы i выраблялi курбеты, разводзячы ногi ў бакi, прыстуквалi абцасамi. Чацвёркi выходзiлi наперад, перасякалi пляцоўку наўскасяк, адступалi назад, кружылiся пад гучную, вiсклiвую музыку.

I раптам аркестр змоўк. Танцоры застылi на месцы, прагна хапаючы ротам паветра. Дзецi, быццам сарваўшыся з ланцуга, кiнулiся на пляцоўку i сталi бегаць, ганяцца адзiн за адным, коўзацца па падлозе, зрываць адзiн у аднаго кепкi, цягаць за валасы. Танцоры селi, абмахваючыся рукамi. Музыканты паднялiся, расправiлi плечы i зноў селi. Цiха забрынкалi гiтарысты, падцягваючы струны.

Нарэшце Ўiлi крыкнуў:

– Разбiрайцеся зноў па чацвёрках, хто яшчэ можа.

Танцоры цяжка адарвалiся ад лавак, i кавалеры зноў кiнулiся запрашаць дам. Том стаяў блiзка ад траiх маладых людзей, за якiмi сачыў. Ён бачыў, як яны працiснулiся на танцпляцоўку i накiравалiся да адной з чацвёрак. Скрыпач iрвануў смычком па струнах. Дваццаць чалавек лянiвай паходкай выйшлi на сярэдзiну пляцоўкi. Тыя трое ўжо падышлi да чацвёркi. Адзiн з iх сказаў: