Праз Люстэрка і што там убачыла Аліса
Шрифт:
– Растлумачце, калі ласка, а што гэта значыць?
– А вось цяперча ты кажаш, як і трэба разумнай дзяўчынцы,- пахваліў Алісу Ханьці, а яго вочы свяціліся ад задавальнення.- Калі я кажу “Недатыкальнасць”, я маю на ўвазе, што гэтую тэму мы ўжо разгледзілі дастаткова, і час пераходзіць да наступнай, паколькі, як я разумею, ты не збіраешся сядзець тут да сівога валосся.
– А ці не здаецца вам, што для аднаго слова гэта занадта?- глыбокадумна заўважыла дзяўчынка.
– Не хвалюйся, мае дзіця, калі слову прыходзіцца працаваць зашмат,- супакоіў яе Ханьці-Данці,- яно заўжды атрымлівае дадатковую плату.
– Ёечку!- толькі і змагла вымавіць Аліса, паколькі чарговы раз была збянтэжана і не магла сказаць штось больш.
– Каб ты бачыла, як яны па чарзе прыходзяць да мяне вечарам у суботу,- працягваў Ханьці-Данці, хістаючы галавою з самым сур’ёзным выглядам,- за сваім заробкам!
(Аліса не рызыкнула спытацца, колькі ён плаціць словам, таму і я нічога не магу паведаміць на гэты конт.)
– Калі вы гэдак добра ведаеце словы, Сэр,- спыталася дзяўчынка.- Ці ж не маглі бы Вы, растлумачыць мне паэму “Жаблацмокія”?
– Напомні аб чым там, а лепш прачытай,- сказаў Ханьці-Данці.- Я магу растлумачыць усе паэмы якія толькі існуюць... і шмат якія з тых, што яшчэ нават не напісаны.
Гэта гучала шматабяцальна, таму Аліса прыняла свой ўлюбёны артыстычны выгляд і пачала:
“Ў час верчавання, крыпезу
Свюлiлi склiбкiя таўкi.
Ды шкробныя, як баргузы,
Смыхчалi мамсюкi.”
– Пакуль годзе,- супыніў яе Ханьці-Данці.- Цяжкіх слоў тут і так вышэй даху. Але пачнем “Час верчавання”– гэта а чацьвёртай дня - Час гатавання вячэры.
– Вой, як цікава,- прамовіла Аліса.- а “Склібкія”?
– “Склібкія”– гэта “Гібкія і Склізкія”, а “Гібкія”– тое самае, што “Актыўныя”. Гэта як партманэт: адно слова мае два сэнсы.
– Буду ведаць.- глыбокадумна адказала дзяўчынка.- А хто такія “Таўкі”?
– “Таўкі” - гэта такія жывёлы. Яны адначасова падобны да барсука, яшчаркі і штопара.
– Напэўна, гэта даволі цікавыя істоты?
– А то ж,- адказаў Ханьці-Данці,- яны любяць ладзіць свае гнёзды ля сонечных гадзіннікаў, а сілкуюцца сырам.
– А што такое “Свюліць”?
– “Свюліць”– гэта “Свярліць” штосьці і пры гэтым круціцца як тая “Юла”.
– А “Крыпеза”– гэта напэўна газон вакол сонечнага гадзінніка, ці так?- спыталася Аліса, сама здзівіўшыся сваёй вынаходлівасці.
– Зразумела ж, мая ты любая! А крыпезой яго называюць таму, што расце ён, крыху наперад, крыху назад...
– І крыху па-за.- дадала дзяўчынка
– Твая праўда. Далей, “Шкробныя”– гэта “Хрупкія як шкло і да таго ж Убогія” (яшчэ адно слова-партманэт, разумееш?). А “Баргузы”– гэткія вельмі нязграбныя птушкі, ў якіх пер’е тарчыць ва ўсе бакі, гэткія жывыя шчоткі для падлогі.
– А “Мамсюкі”?- спытала Аліса.- Я баюся, што хутка вам абрыдну.
– Што ты? Мне шчасце дапамагаць камусь!- супакоіў яе Ханьці.- “Мамсюкі”– гэта зялёныя парсючкі, якія, я, канечне, не надта ўпэўнены, але здаецца, згубілі дарогу дамоў, то бок заблукалі.
– А “Смыхчаць”?
– “Смыхчанне”– гук, які з’яўляецца адначасова “Мычаннем”, “Свістаннем” с “Чыхам” па сярэдзіне. Ты, напэўна, яго нават чула... там у лесе. Ну, ці задаволена ты, мае дзіцятка? Дзе ты знайшла гэткі складаны верш?
– Прачытала ў адной кнізе,- адказала яна.- І мне чыталі... Але нашмат лягчэйшыя за гэты. Па-мойму Цілідзін!
– Што датычыцца паэзіі,- прамовіў Ханьці-Данці, артыстычна складаючы рукі,- Калі так, я сам чытаю верш не горш за астатніх.
– Вой не! Навошта! Не турбуйцеся!- шпарка прамовіла дзяўчынка, спадзеючыся, што гэта яго спыніць.
– Тое, што я зараз прачытаю,- Ханьці быццам не чуў Алісіных слоў,- я напісаў спецыяльна, каб цябе пазабавіць.
Зразумеўшы, што ў любым выпадку слухаць прыйдзецца, яна маркотна падзякавала аўтару і прысела.
“Зімой, калі завея злая, Цябе я песняй забаўляю...”Зразумала, я гэта не спяваю...- дадаў Ханьці.
– Я бачу,- адказала Аліса.
– Няўжо ты можаш бачыць спеў, калі так, ты маеш выдатнейшы зрок!- сувора адказаў ён. Каб не пакрыўдзіць яго зноў, Аліса замаўчала.
“Калі Вясна зямлю адновіць, Я растлумачу песні словы.”– Дзякуй вам вялікі,- прамовіла дзяўчо.
“І летнім сонцам адагрэта, Ты зразумееш песню гэту. Як восень загрукоча ў дзверы, Усё запішаш на паперы.”– Калі буду іх датуль памятаць,- прамовіла Аліса.
– Твае словы,- адказаў на гэта Ханьці-Данці,- раняць мяне, няўжо ты зможаш гэта забыць?- але працягваў:
“Я рыбкам ў мора ліст даслаў Ў ім напісаў: “Я пажадаў!” І ўрэшце рэшт, праз нейкі час, Ад рыбак атрымаў адказ. Там напісана: “Мы нічым, Не можам вам дапамагчы””– Баюся, што не разумею, аб чым ідзе гаворка,- заўважыла дзяўчынка.
– Не хвалюйся, далей верш будзе значна лягчэй,- адказаў Ханьці.
“Я зноўку рыбкам напісаў, Слухмянасці патрабаваў, І атрымаў ад іх адказ: “Тон памяняць мы просім вас!” Пісаў ім раз і два пісаў: Ані радка не атрымаў. Ад гэткіх спраў я раззлаваў, Таму кацёл з паліцы зняў. Пакуль ваду я наліваў, Я грукат сэрца адчуваў. Мне лістанош прыйшоў сказаць, Што рыбы ўжо у ложках спяць. Яму сказаў: “Тады ідзі І зараз жа іх разбудзі!” Не варухнуўся ён. Пачаў У вуха я яму крычаць.”Гэтыя радкі Ханьці-Данці насамрэч пракрычаў і зрабіў гэта настолькі громка, што Аліса ўзрадавалася, што яна не на месцы беднага лістаноша.
“Ён мне няўмольнасць паказаў, Ён “Не крычы”- мне адказаў. Ён з гонарам прамовіў мне: “Я разбудзіў бы іх, але...” Я штопар ўзяў і непахісна Пайшоў будзіць іх асабіста. Я дзверы ўбачыў і пачаў Ў іх стукацца, за іх крычаць: “Прачніцеся дурныя рыбы!”, І разбудзіў бы іх, калі бы...”