Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Руны Перуновы

Барадулін Рыгор

Шрифт:
ВОСЬ ЗАРАЗ... У мамінай хаце печку кармлю Сухімі ацярэбкамі саду. I крыўдна зрэзанаму галлю, I кожны сучок Хоча пальцы ўкалоць, Каб мне адпомсціць за недагляд, Што рэдка ў змоўклай хаце бываю, Што без пяшчоты дзічэе сад, Які садзілі йшчэ бацька й мама. А вецер дзвярыну як віхтане — I вочы мае наеліся дыму. Вось зараз мама зойдзе і мне, Што печку не так распальваю, Скажа...
ХТО ПОМНІЦЬ... Страха — страфа З паэмы роднай хаты, Прысвечанай спагадлівым нябёсам. Тваю журбу Аслоніць цень крылаты, I мроям закарціць Сустрэцца з лёсам. Паэму шумам Вершалінаў поўніць> Спаміж радкамі Баравая воўна. I моліцца за ўсіх, Хто хату помніць, Страха, Далоні склаўшы малітоўна...
КАПУСЦЕ З НАШАГА ГАРОДУ Капуста любіць думаць качанамі. Скрыпяць марозна Восеньскія думкі. Прыспаная вятрамі й туманамі Капуста звязвае Зацішша ў клумкі. Аб нечым незлічоным шэпчуць вусны, Шануючы зялёнае жаданне. Крамяную пілнуе гад капусны, За соннай сочаць Хрумстанне, глыданне. Нудзіцца шаткаўніца пачынае I пахнуць кменам Сцежкі і застрэшкі. Капуста любіць думаць качанамі, Хоць галаву сякуць Да качарэжкі...
НА ЗЯМЛІ МАЛЕНСТВА I трава сама па сабе расла, I вада сама цякла без прынукі. I ні ў кога неба не прасіла святла. Ані мукі з імі, ані дакукі. Толькі ў гаспадарцы любой Гадавалі агонь, Быццам падсвінка. I кармілі агонь чым маглі, Як на ўбой. Да іскрынкі іскрынка — Залатая шарсцінка. Гадавалі агонь, I ён гадаваў, I свяціў, і свянціў, Грэў, карміў, гатаваў. I гарачай радні, I самому агню Мусілі ўсе залаціць даланю...
КАЛІ Ў ВУШАЧЫ НАЧАВАЎ НАПАЛЕОН... Калі ў Вушачы начаваў Напалеон, Ноч ліпеньская ў асалодзе млела. Спакой трывогу браў У свой палон. Вушачка-рэчка ў туманах мялела. Раскручваў жорны часу Мулкі млён. I выдумлялі вецер ветракі. I ратуша драўляная старэла. I ў неба на кашулі васількі Да раніцы ўсміхаліся нясмела. I сон ішоў з Парыжа нацямкі. Да імператара патрапіць Хоць бы ў сон Паненкі мроілі, ажно не спалі. Мілосць здавён — I эшафот і трон. I жарсць падумак смелых Кралі кралі, Калі ў Вушачы начаваў Напалеон...
АЙЧЫНА ДУМКІ Айчына думкі. Ува мне яна Паўсюль, дзе быў I дзе яшчэ не буду. Здарожаная думка мне звідна I дацямна Укленчыць раіць цуду. Цуд непачуты на зямлі расце, Якая й называецца Айчынай. Таксама на здарожанай вярсце Сустрэцца мусяць Вынікі з прычынай. Айчына думкі Ахіне мяне, Як роднага, Здарожанай маркотай. Малечы плач, Што спаў у палыне, На вушка нешта Смеху скажа ўпотай...
ЛІСТ У ХЕЛЬСІНКІ ВАСІЛЮ БЫКАВУ Усіх пакаранняў Не злічаць вякі. I людзі не злічаць самі. Дзе грэх, як пух, Дзе, як камень цяжкі? Дзе вязні з ціхімі галасамі? П'яніць Нявіннай віны віно. Гняце немата Стараны нелюдзімай. Цяжэйшае ўсё ж Пакаранне адно — Пакаранне Радзімай...
ПАШТОЎКА Будуць часам ідалы раструшчаны. Свет разумны стоміцца ад крыкаў. Васільком у жыце Беларушчыны Назаўсёды застанецца Быкаў!
ЧЫЙ? З успамінаў замроеных Выплываюць былыя красуні У праменьчыках зморшчынак, У смузе сівізны. Гэта сподзеў разгублены З незабытай вясны адрасуе Да маёй непамыснасці Ліст заказны. Ліст паспеў абыйсці Долы ростані, ўзгоркі чакання, Даў задумацца мне, Ці пачуў, ці застаў, ці сустрэў, А над лугам спакою Вісне каня знікання, Як пытанне світання, Чый сум пастарэў?
ПАДЛЁТАК Пакуль мой смутак Яшчэ не ляны I сподзеў гняздо не пакінуў, Ляціць да родных мясцінаў У сны Вырай маіх успамінаў. Там поўныя клопату халады I ў крыўды Самы пяшчотны дотык, Адстаў і не дагнаў чарады, Абзімаваў Маленства падлётак.
НЕ ВЕРЫШ Канец жыцця Пачатак паўтарае: Які прыйшоў — Такі ты й адыходзіш. Табе адна маркота патурае. Каўшу з гаркотаю Не скажаш: годзе ж! Час б'ецца, Як падлётак-недаперыш, З гняздзечка выпаўшы На недакосы. Што ты знікаеш, Сам сабе не верыш, Няпэўны, як туман, Як вецер босы...
РОДНАЯ КАМЕНСКАЯ ВУЛІЦА Па яшчэ ацалелым бруку са мною Ступаюць маладыя правіны. Маркоце хапае спакою, Пустазеллю — зямлі. Да нябыту паварочваюцца спіною Хаты — Звечарэлыя дамавіны Душаў, Якія тут аднойчы жылі...
З ДЗЁННІКА БЯССОННІЦЫ Круціць жорны недаспаны гром. П ' я ны дождж праз ручаінкі скача. Ноч ідзе з пагаслым ліхтаром. — Хто схіліўся нада мной? — Вушача...
А ЯК ЖЫВЕЦЦА... Алесю Камоцкаму А багатая душа не скўпая Ні на шчырасць, Ні на неспакой. I ніхто ў яе не запытае: Як жывецца табе самой? А багатая душа маладая, Бо старэць ёй няма калі. А багатая душа галадае — Не пякуць ёй хлеб на зямлі. I багатая, А па-жабрацку Ходзіць з торбай пустою адна, Каб было куды зорам сабрацца. Толькі торба не мае дна...
УСКРЭСНЕ! Вяльможны беларускі розум цямкі, Абы чаго не ходзіць нацямкі. Сядзібу духу ад кута да клямкі Інакшыя прасвенцяць скразнякі. Лагоды й азарэння бліскавіца Юнее й нашчыцца, каб не згасіцца. Сябе не цэніць розум беларускі. Ён не прымака ў славы-удавы. Моц атрасе чужыншчыны атрускі, Убачыць свет, што беларус жывы! Хай у пячоры чэрапу цямрэча, Ускрэсне з мёртвых роднае спрадвечча!
Поделиться с друзьями: