Самоучитель татарского на каждый день
Шрифт:
апа аркасында сога калдык [апа аркъасында со„а къалдыкъ] — из-за старшей сестры опоздали
авыру [а — ыру] сбпле килмде — не пришел по болезни
аны аркасында белмдек — не знали из-за него
безне аркада килмде — не пришел из-за нас.
Чтобы вы не запутались, давайте остановимся и поговорим по-татарски, употребляя вышеназванные послелоги:
1. — Син театрга кем белн барды?
— Мин Нурия белн бардым, син?
— Мин — ни белн.
— Камил?
— Камил — хатыны белн.
— Срия?
— Срия егете белн килгн иде.
2. — Нсим, мин яа клмк алдым.
— йбт булган. Котлы булсын (поздравляю)! Нинди?
— Кк шикелле згр.
3. — Кадрия, безне шикелле бие ле (потанцуй).
— Мин сезне шикелле бии белмим (не умею танцевать).
— Бие инде!
— Юк, юк!
4. — Рйс, балалар кебек елама инде (не плачь)!
— Юк, еламыйм.
5. — Мансур, лфия кебек укы ле.
— Хзер.
6. — Бу алма бик зур, кавын (дыня) кебек.
— йе шул. Каян алды?
— Базардан.
7. — Надир, син Всил турында ишеттеме?
— Юк.
— Всил кияг чыккан (вышла замуж).
— Шулаймыни?
8. — Сезне хакта бер мкал (статья) укыдым.
— Кайда?
— «Татарстан хбрлре» газетасында.
— йе шул. Мин д укыдым.
9. — Мнир, алма чен акча бирдеме?
— Бирдем.
— Нич сум?
— Егерме дрт сум.
10. — Срия, билетлар чен акчаны кемг бирим?
— Миа.
— Нич сум?
— Утыз сум.
— Мен. Рхмт.
— зе (тебе самой) рхмт!
11. — Идел аркылы кпер бармы?
— Бар.
— Казансу аркылы?
— Бар.
12. — Сине аша бер блк ибрим ле (пошлю-ка).
— Ярар. Мин бирермен.
— Рхмт!
13. — Рсим, сине аркада сога калдык (опоздали).
— Ярар инде, ачуланма (не сердись).
Сау булыгыз!
Исн-сау яшгез!
Урок 33
Послелоги (продолжение). Диалоги. Задания.
(Утыз ченче дрес)
Иснмесез!
Херле кн! (Херле ирт!)
Теперь о других послелогах. Послелоги таба, табан (по направлению, к), каршы (навстречу, против, напротив); караганда (по сравнению), карамастан (несмотря на, вопреки) употребляются и с именами, и с глаголами в направительном падеже.
Бакчага таба китте — пошел к саду
урманга таба барам — иду к лесу
безне йг каршы кибет бар — напротив нашего дома есть магазин
сиа каршы барам — иду к тебе навстречу
безг каршы кил — иди нам навстречу
ул сезг караганда акыллырак — он умнее вас
мин аа караганда яшьрк — я моложе его
буранга карамастан юлга чыктык — отправились в путь несмотря на буран
авыруга карамастан урамга чыктым — несмотря на болезнь, вышла на улицу.
А теперь — диалоги.
1. — Смбел, миа каршы кил. Мин хзер чыгам.
— Ярый, Рстм.
2. — Рмзия, син безг таба кил. Мин сине каршы алырмын (встречу).
— Ярый, Солтан.
3. — Крим, син Рсимг караганда яшьрк. Сиа згр клмк кирк.
— мин яшел тс яратам.
4. — Камил, бген салкынмы?
— йе, салкын.
— Салкынга карамастан син безг кил ле.
— Машина ибр (пошли).
— Хзер машина юк шул. Ике сгатьтн була.
— Ярый, ктм.
Послелоги башка (кроме), бтн (кроме), тыш (кроме), бирле (с тех пор), со (после), элек (до) и так далее требуют исходного падежа как от имен, так и от местоимений и глаголов:
синнн башка сйгнем юк — кроме тебя, нет любимой
Рстмнн бтн кеше килмде — никто не пришел, кроме Рустема
сездн элек килдем — раньше вас пришел
моннан тыш тагын бер кеше бар — кроме этого, есть еще один человек
эштн со йг кайт — после работы вернись домой.
яздан бирле ягыр юк — с весны нет дождя