Чтение онлайн

Не магу вытрымаць з цікавасці: што там вельмі няздатна начоўп наш вечны партызан? Ведаю адно, што намеры ў яго заўсягды добрыя, ручаюся! Урэшце, клопаты – гэта жыццё, калектыўныя клопаты – рух! Цешуся, што Вы адведалі свайго тату. Што казалі лекары? Чаму ён сумны? Шкада, недзе, яму поля, бору і Нарачы... Вы добра яго знаеце? Я так хацела б чуць, як яны калісьці вылічвалі, калі якое свята… Гэта так важна, ад гэтага мяняецца пагода і крыху жыццё. Хочацца, каб пажыў хоць лежачы, дачакаўся вясны яшчэ раз, можа, гэтая будзе – найпрыгажэйшая...

Дзякую шчыра Захару Пятровічу [Матузаву] за прывітанне і цешуся, што ён пра мяне не забыўся. Я ж і з ім гутарыла па-беларуску! Шчыра вітаю Любоў Андрэеўну, дзякую ёй і ўсім за прывітанні! З новых думак:

Пішу Вам толькі кароткія [вершы], каб Вас не нудзіць лішне. Наш “глаў” змяніўся! Здаецца, не знайшоў больш магчымасці ўкусіць, не магу верыць, што з яго атрымаецца чалавек... А можа? Гыркае яшчэ толькі Зеўс – бухгалтар, але не кусае, хоць відно, што апетыт ёсць... Пакуль усё добра: грып, хворых многа, справаздачы зданыя, і муж пачынае папраўляцца! Шчыра Вам за гэта ўсё дзякую!

Кладу кусочак ліста ад п. К., каб крышачку мяне зразумелі... Пішучы, яго прышлеце назад. Ці пазбавіліся грыпа? Як Ваш малы ўнучак? Жадаю Вам усяго добрага.

З вялікай пашанай да Вас – Ларыса Геніюш.

Зэльва, 20 лютага 1967 г.

Максім Танк!

Вельмі добра, што Вы ёсць на свеце. Я зусім не хвалю Вас, гэта я перабіраю ў думках маё жыццё, і жудасна мне ад зла людскога... Я так баюся, каб Вы не сталіся інакшым! Людзям так трэба ціхай, непрыкметнай і пэўнай, як скала, дабраты. У мяне нейкі голад той дабраты. Смешна, але ў жыцці маім кожны хацеў ад мяне помачы і сілы. Бесканечна. Я крыху змучылася, і мне здаецца часам, што Вы — нерэальнасць.

Ці Вы мяне разумееце? Муж на дзяжурстве. Позна ўжо і вельмі ціха. «Полымя» яшчэ няма ў Зэльве. З Вашага ліста дыхнула нейкай палёгкай, што яно выйшла. Мне не верыцца крыху, але я моўчкі цешуся. Мне хочацца толькі пісаць лепш! Калеснік сказаў некалі, што вершы мае вельмі наіўныя, і гэта засела мне ў голаву. Калі вярнуся, дык крыху напішу прозы.

Ізноў аб Вас. Я з Вамі гутару, як з Міхаськай. Ходзіць тут не аб узроўні гутаркі, але аб яе чысціні, першапачатковай беззаганнасці нейкай. Будзьце заўсягды такі, Максім Танк, я баюся, што прачнуся некалі, і Вы станеце такі, як усе людзі... Але не! Мы з Вамі – вязні ў мінулым, якія мелі столькі дзён і начэй, каб пазнаваць, ацэньваць явішчы жыцця і думаць. Я заўсягды сеяла сілу і вытрываласць, барацьбу і змаганне, але вечна жыла ўва мне і гэтая другая душа, не, не слабая, толькі жаночая.

Першы раз я на некага апіраюся (акрамя мае веры ў дабро) і вельмі гэта адчуваю. Я толькі не ведаю, ці губляю сваю сілу, ці яе набіраюся. Няхай будзе гэта малы перапынак. Я ж не знаю Вас, Максім Танк, я Вас адчуваю толькі. Лучыць мяне з Вамі супольнасць шляху, на якім Вы — вялікая сіла. Я фанатычка крыху, і ўсё небеларускае здаецца мне прэсным...

Я так рада, што ў нашых хатах век гутарылі па-беларуску і нам з Вамі перадалі свае крыўды, спадзяванні і славу. Цешуся, што Ваш тата ўдома! Ён, напэўна, усміхаецца! Што будзе, то будзе... Доктар можа наглядаць час ад часу, а нейкая медсястра выконваць яго назначэнні. Час ад часу прыйдзецца спускаць вадкасць, даваць глюкозу і інш. Не сумуйце, Максім Танк, я спадзяюся, што Вы яшчэ паспееце ля яго пабыць.

Мой муж – немагчымы чалавек! Пайшоў на дзяжурства з тэмпературай! Ён не ляжаў у часе грыпу, дзе Вы бачылі! А жоўты, а страшны! Непамяркоўны ён чалавек і неразумны... Мне прыкра глядзець на гэта. Ягоная медсястра пайшла ў дэкрэт, ледзьве цягне работу. Я гутарыла з жонкаю глаўурача, прасіла, каб даў яму сястру. На “кож-вен.” самому нельга! Раблю так усё, каб не ведаў, бо сварыцца надта.

Вось для гэтых усіх прычын доўга не змагу пабыць з унукамі. Калі б ведалі, з якім страхам еду! Жаніліся з вялікага кахання, а цяпер хоць ты плач над імі... Сыну таксама патрэбны зразуменне і дабрата, чаго не мае ў сям’і... Маюць усё, што хацелі: мэблі, тэлевізар, халадзільнік, дыплом і г. д., а вось нейкай драбніцы не дагледзелі, а без яе жыць нельга.

Калі пішаце пра Пількаўшчыну, дык мне нагадваецца наш хутар Жлобаўцы. Гэтай назовы няма ўжо... Там былі дрэвы, снягі і вятры. Калі я прыязджала са школы зімою, то чатыры сабакі з віскатам клалі мне лапы на плечы з радасці, не адагнаць было, тата браў на рукі з санак, мама сурова падстаўляла шчаку і руку для пацалунку, а вочы ёй свяціліся шчасцем. Сёстры, брацікі і слугі ўсе віскаталі, а найбольш я сама. Ноччу гудзеў вецер, а ля бацькоў было так бяспечна і цёпла.

Яшчэ я замуж не выйшла, то тата браў на рукі з санак і лёгка нёс цераз парог. Я ж была тоненькая і вельмі ліслівая... Я і сяння люблю аднаселле, куды няма дарогі злым людзям. Мяне лупілі вельмі, але болей любілі, і вось я сплачваю любоў гэту сваёй Беларусі. З суровага жыцця засталося ў памяці цяпло кахання даволі няшчаснай і разрозненай сям’і, відавочна, яно было наймацнейшае...

Добра, што кніга пайшла ўжо ў друк! Цікава мне, як зразумее, ці адчуе яе змест мастак? Толькі б не плакатна, не павярхоўна. Мне здаецца часамі, што Вы – мой брат, і мне так добра гутарыць з Вамі аб усім, як з некім родным. Дзіўна, але Вас вельмі любіць і мой муж! Ён рэдка каго любіць!

Якое будзе тое «Полымя»? Толькі б нешта з тых вершаў засталося хоць у сэрцах людскіх... Так хацелася б... Мы ехалі з Ваўкавыска, і здавалася мне, што ад фар аўтобуса:

Бывайце здаровыя! Перад ад’ездам яшчэ напішу.

Заўсягды з пашанаю да Вас – Ларыса Геніюш.

P.S. Адзін дзядзька сварыўся на рэнтгене і крычаў сяння: «Яны не паглядаюць на сонца, ім абы месяц...»

Зэльва, 5 красавіка 1967 г.

Шчыра паважаныя!

Дзякую Вам за ліста. Цешыць мяне знаёмства з Вамі. Я аб Вас ужо чула, пісаў мне сябра Клімовіч. Вельмі цешуся, што с. Ластаўцы лепей са здароўем. Выглядае ён даволі молада, і вельмі хочацца, каб яшчэ пажыў і папрацаваў. Адведалі мы яго з Віктарам Шведам, быў вельмі рад нашай візіце. Хадзіў асцярожна, быў бледны, крыху еў і выпіў з намі нямнога віна. Жонка забаўлялася з унукам, а пасля выйшла з ім на спацыр. Крыху гутарылі, я спяшалася ў Варшаву, бо адзін мой сябра меўся заехаць па мяне, сябра на вельмі высокім становішчы. Сябра Ластаўка быў маўклівы і ціхі, але навокал настрой быў такі “душны”, што мне хацелася хутчэй уцякаць.

Калі я па дарозе назад амаль не магла аказацца, дык сябра Швед расказаў мне вельмі нецікавы абраз з жыцця с. Ластаўкі, яго паважную хваробу, абыякавыя адносіны сям’і, яго страх за бібліятэку і г.д. Гаварыў нават, што дзе якіх рэчаў ужо ў ёй не хапае. Не хапае і маёй кнігі, якую ў яго “пазычыў” с. Бурш. Бурш, аднак, быў такі шчыры ў сваім гэтым “граху” (у якім не каяўся!), што давялося мне падпісаць яму тую кнігу.

Са сваім высокапастаўленым сябрам я гутарыла аб лёсе с. Ластаўкі (ён знае і шануе яго), абяцаў мне адведаць яго і зрабіць для яго ўсё магчымае. Пасля пачаліся гутаркі пра сяброў, якія пажаніліся з полькамі. Наагул, справа гэта вельмі характэрная і цяжкая, не хочацца аб ёй нават пісаць. Я асабіста мала веру ў нармальнае здароўе с. Ластаўкі, але ад цэлай душы жадаю яму паляпшэння і працаздольнасці. Яшчэ не атрымала адказу на майго ліста, дык не ведаю, як ён там маецца цяпер. Я яго наагул мала знаю, толькі што з некалькіх лістоў і кароткай сустрэчы.