Самоучитель татарского на каждый день
Шрифт:
баба-ем-нар-га (к моему дедушке и еще кому-то)
ти-е-нр-дн (от отца и других)
Исключение: кызларыма, улларыннан.
Задание 1. Допишите аффиксы падежей.
Галия… тисе архитектор.
Без театр… барабыз.
Сез… Тимур белми.
Алар… хат (письмо) бар.
Син Камил… белсеме?
Бу хат… Тзкир… бир ле.
Казан… 1 млн 100 ме кеше бар.
Мск… Франкфурт… самолет бар.
Казан… туристлар кп.
Бу акча… Сания апа… бир.
бие… телеграмма бар.
Бабае… без белбез.
Кызларыгыз… Мансур яхшы бел.
Балаларыбыз… телеграмма бар.
ниебез… без яратабыз (любим).
Задание 2. Дайте различные варианты ответов.
а) Ул кайда яши?
—
—
—
—
б) Ул кайда эшли?
—
—
—
—
в) Ул кайда укый?
—
—
—
—
г) Ул нрс укый?
—
—
—
—
д) Ул кайдан кайта?
—
—
—
—
е) Ул кая бара?
—
—
—
—
ж) Ул кемне бел?
—
—
—
—
з) Бу кемне китабы?
—
—
—
—
Сау булыгыз!
Урок 14
Прилагательные. Диалоги. Степени прилагательных (сравнительная, превосходная). Диалоги.
(Ундртенче дрес)
Херле кн! Иснмесез!
Вспомним цвета:
кызыл [къызыл] — красный
ак [акъ] — белый
когырт [къо„орт] — карий, коричневый
кара [къара] — черный
яшел [йшел] — зеленый
сары [сары] — желтый
соры [соро] — серый
ал [ал] — розовый
алсу [алсу] — розоватый
згр — голубой
згрсу — голубоватый
кк — синий
шмх — фиолетовый
Поговорим по-татарски:
1. — Бу алма яшелме?
— Юк, кызыл.
2. — Бу алма кызылмы?
— йе.
3. — Бу алма сарымы?
— йе, сары.
4. — Бу алма кызылмы?
— Юк, бу алма кызыл тгел.
5. — Бу алма яшелме?
— йе, бу алма яшел.
6. — Костюмы нинди?
— Соры.
7. — Пальто нинди?
— Кара.
8. — Катяны джемперы нинди?
— Згрсу.
9. — Айглне сарафаны нинди?
— Шмх.
К этим прилагательным, выражающим цвета, добавим еще и другие широкоупотребительные:
матур — красивый
олы — крупный; старший
ылы — теплый
салкын — холодный
кыска — короткий
озын — длинный
карагы — темный
якты — светлый
акыллы — умный
лр — глупый
тмсез — невкусный
тмле — вкусный
че — кислый
кайнар — горячий
баллы — сладкий
ачы — горький
биек — высокий
тбнк — низкий
ки — широкий
тар — узкий
Качественные прилагательные имеют степени сравнения, наиболее распространенные из которых сравнительная и превосходная степени.
Сравнительная степень образуется добавлением к прилагательным аффиксов — рак/-рк:
кызыл-рак (краснее)
яшел-рк (зеленее)
акыллы-рак (умнее)
баллы-рак (слаще)